Alienum phaedrum torquatos nec eu, vis detraxitssa periculiser ex, nihil expetendis in mei eis an pericula es aperiri.

Het grote risico van snoeien aan de creativiteit van een creatief

Het grote risico van snoeien aan de creativiteit van een creatief

Het is een koude zonnige vrijdag in januari. Ik wacht op mijn afspraak in de foyer van het Hilton in Amsterdam. Ondanks dat de omgeving mij niet echt inspireert as designer, word ik onbewust geprikkeld. Ik hoor een mix van stemmen, een samenspel van Engels, Italiaans, Nederlands en enkele talen die ik niet direct kan plaatsen. Mensen uit alle hoeken van de wereld verzamelen zich in dit monumentale pand in Oud-West. Gasten staren op hun smartphone, wachtend in de rij voor een kamersleutel. Mensen steken de foyer over waar zich de deuren van de liften bevinden. Ik tel er drie… Naar welke verdieping, welke kamer, zoveel opties.

Ik ben aan de vroege kant, open mijn laptop en begin te schrijven. De grote draaideur achter mij sluist de volgende groep toeristen naar binnen begeleid met een koude winterbries. Ik kijk vervolgens door de glazen gevel aan de achterzijde naar buiten richting de tuin. Ik laat mijn ogen vallen op perfect gesnoeide buxushaagjes die trapsgewijs afdalen richting het Noorder Amstelkanaal en zo heb ik direct de metafoor voor dit artikel gevonden. Organisch materiaal ingekaderd door een architect. Ze tonen het ultieme voorbeeld van gecreëerde perfectie, met hier en daar een open wond door een te diep gesnoeid gat.

Blijkbaar moet overal nog even ‘een plasje overheen’.

Als Westerlingen zijn we meesters op het gebied van het inperken en bestrijden van de natuurlijke wildgroei. Terwijl ons land creatief en innovatief hoog op de Europese ranglijst staat lijkt het of we tegenwoordig toch steeds meer lineair zijn gaan denken in eenzijdige problemen en oplossingen. We slopen nog steeds ons cultureel erfgoed en planten hectares aan grasland vol nieuwbouwwijken. De creatieve sector begint te groeien, terwijl er weer wordt bezuinigd op kunst en cultuur. We volgen klakkeloos ongefundeerde regels vol tenenkrommende en nietszeggende ‘managementwoorden’. Blijkbaar moet overal nog even ‘een plasje overheen’. Maar er is een verandering gaande in de creatieve sector. Waar bedrijven in het verleden nog alle creativiteit onderbrachten bij een bureau, worden tegenwoordig steeds meer creatieven met specifieke kwaliteiten uit verschillende disciplines ingezet op projectbasis. Dat is goed nieuws! De design- en reclamewereld is er klaar voor om deze nieuwe koers voort te zetten en weer innovatief en spraakmakend rond te rennen in reclameland.

Zo stapte ik enkele jaren geleden nog onbeschadigd het bedrijfsleven in. Ik had toen nog een vrije denkwijze die ik had ontwikkeld op de kunstacademie. Ik zat letterlijk nog in de vroege fase van wat men tegenwoordig ‘Design Thinking’ noemt. Het denken puur vanuit een centraal punt, tot de kern komen en de werkelijke essentie overeind houden. Je ging procesmatig aan het werk in de vorm van een ontdekkingstocht, kreeg alle ruimte en zocht juist naar fouten om tot de oplossing te komen. Zie het als een brainstormsessie met dieper liggende lagen.

Zie jezelf nu als de frisgroene buxus. Je wordt aangenomen bij een bedrijf voor je unieke kwaliteiten en up-to-date skills waarmee je de organisatie op een nieuw spoor kan zetten. Vervolgens wil je groeien, maar je wordt gekneed en gevormd en het bedrijf gaat je ineens exact vertellen wat je ‘moet’ doen… In de beginjaren gaat het nog goed, je staat strak van de Pokon en komt nog met nieuwe ideeën. Je bent groeiende, op zoek naar je identiteit en gaat ontdekken waar je toegevoegde waarde binnen het team ligt. Op een gegeven moment kom je in de volgende fase. Je wordt ontdekt, krijgt een kans en schiet door naar je droombaan! Of… je komt tot stilstand, je wisselt intern continu van positie en probeert je elke keer aan te passen aan de bedrijfscultuur die uiteindelijk meer lijkt op een productielijn (de ‘urenfabriek’). Je bent ondertussen één geworden met de opgedragen kernwaarden van het bedrijf, wordt keer op keer gesnoeid en verliest steeds meer je eigen identiteit… Je neemt aan dat het overal zo gaat en denkt dat het gewoon een fase is. Ik zou zelf ook vreemd op hebben gekeken als een verwilderde buxus met ruige takken ineens naast mij achter het bureau werd geplant.

Er is een kloof ontstaan tussen een sociaal en financieel belang.

Problemen tussen managers en creatieven zijn een bekend verschijnsel geworden en juist in deze sector komt het fenomeen burn-out dan ook steeds vaker voor. Er is een kloof ontstaan tussen een sociaal en financieel belang. Uit eigen ervaring kan ik tegenwoordig zeggen dat creatieve ruimte wordt beloond, maar in de praktijk niet altijd wordt getolereerd. Als je als creatief binnen een gestructureerde organisatie om meer ruimte en creatieve vrijheid vraagt, zal de werkgever geneigd zijn om het systeem van het bedrijf niet aan te passen. In een zeer geordende organisatie kan dit namelijk onrust veroorzaken binnen de bedrijfscultuur. Maar zonder creatieve vrijheid kan een ‘sociaal’ systeem echter niet functioneren, omdat creativiteit de belangrijkste bron is voor vernieuwing binnen de design- en reclamewereld.

De ‘ideale’ werknemer lijkt geen eigen sociaal leven te hebben en kan daarom zoveel uren maken als maar nodig is. Er bestaan echt bedrijven waarbij de verwachte geschreven productieve uren gelijk moeten staan aan een fulltime dienstverband. Waarom kijkt vooruitstrevend Nederland niet naar onze Zweedse buren, waar werknemers 6 uur per dag werken? Waarom denken we nog steeds dat langer werken automatisch leidt tot hogere productiviteit? De tijd die een werknemer langer doorwerkt, gaat uiteindelijk ten koste van de tijd om te rusten. Die manier van continu concessies doen om maar binnen het ‘gewenste’ tempo en kader te blijven functioneren, leidt uiteindelijk tot complete zelfdestructie van de persoonlijke kwaliteiten en vrije geest. Creatieven die een vorm van meer vrijheid ervaren denken eerder out of the box en ontwikkelen een hogere kans op succes. Do I need to say more?

De ‘Creators’ in deze sector gaan niet tot het uiterste, ze gaan daar ver overheen.

De burn-out die ik vorig jaar doormaakte, liet mij inzien wat er op de arbeidsmarkt aan de hand is en als je verder kijkt, een trend binnen de hele samenleving. In een burn-out terecht komen is echt geen aanrader, maar de situatie kan ook nieuwe inzichten geven. De perfectie, loyaliteit en gedrevenheid ligt in de reclame- en designwereld een stuk hoger dan in andere sectoren. De ‘Creators’ in deze sector gaan niet tot het uiterste, ze gaan daar ver overheen. En zoals velen hebben ze zo’n grote toewijding dat opgeven gewoon onmogelijk lijkt. De burn-out ligt op de loer, wordt een feit of je zit er al in zonder dat je het door hebt. De gedachte dat ik toen zwak in mijn schoenen stond, ben ik nu wel kwijt. Ik verbaasde mij achteraf gezien dat ik zo lang over mijn grenzen kon gaan.

Ik ben nu enkele maanden freelance Art Director / Senior Designer en geniet nu elke dag meer van mijn vak. Ik heb mijn baard flink laten groeien en ga die voorlopig echt niet snoeien! Ik werk nu aan bijzondere projecten waar ik mij comfortabel bij voel en stap elke dag ‘Reborn this Way’ de wereld in. Ik werk nu samen mét bedrijven en bureaus en heb afstand genomen van de veilige comfort zone. ”You can never solve a problem on the level on which it was created” (A. Einstein). Hierdoor krijg je andere inzichten en creëer je ruimte om vanuit jezelf elke keer het creatieve proces opnieuw op te starten. Ik ben er van overtuigd dat ontwerpers, industrieel ontwerpers, creatieven en andere vakgenoten in de mode- en kunstwereld op deze manier een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan nieuwe ideeën, kennisontwikkeling en vernieuwing op de markt. Burn out of the box!

Als je samen met creatieven uit verschillende disciplines samenwerkt en de ruimte neemt, heb je meerdere perspectieven en verschillende standpunten die tot geweldige ideeën kunnen komen!

Maurice van der Werf

No Comments

Post A Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.